Tutsak çocuklar: Anne ile bebek de cezalandırılıyor

Dilhan Yılmaz

DİYARBAKIR- Son dönemlerde her alanda başlatılan gözaltı ve tutuklamalar hamile ve doğum yapmış kadınlara da uzandı. ‘Hapis cezasının infazı geri bırakılabilir’ hükmüne rağmen gözaltına alınan ya da tutuklanan kadınlar ile birlikte bebekleri de cezalandırılıyor.

Özellikle OHAL ile birlikte bütün hakların ayaklar altına alındığı Türkiye’de son dönemlerde hamile ve doğum yapmış kadınlar ya günlerce gözaltında tutuluyor ya da tutuklanıyor. Geçtiğimiz günlerde ‘kesinleşmiş cezası’ olduğu gerekçesiyle sokak ortasında işkence yapılarak gözaltına alınan ve Diyarbakır E Tipi Cezaevine gönderilen Lice Belediyesi Eş başkanı Rezan Zuğurli de 15 aylık bebeği ile birlikte tutsak edilen kadınlardan. Hem kadın hem de bebek için çok büyük riskler doğuran bu durum, başta sağlık hakkı olmak üzere birçok hak ihlaline neden oluyor.

Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un 16’ncı maddesinin 4’üncü bendinde yer alan “Hamile olan ya da doğum yapmasının üzerinden 6 ay geçmemiş kadınlar hakkındaki hapis cezasının infazı geri bırakılabilir” şeklindeki kanun hükmüne rağmen kadınlar gözaltına alınarak, en temel hakları ihlal ediliyor. Hamile bir kadın ya da doğum yapmış bir kadın hakkında verilmiş ceza sadece hamile olduğu sürede değil aynı zamanda doğum yaptıktan 6 ay sonrasına da ertelenmesi gerekiyor.

Bebek de anne ile birlikte cezalandırılıyor

Hamile ya da doğum yapmış kadın hakkındaki uygulama kanunda açık bir şekilde ifade edilmesine rağmen sadece son bir ayda birçok kadın doğumdan bir gün sonra gözaltına alındı ya da cezası henüz kesinleşmeden tutuklandı. Bu gözaltı ve tutuklamalar hem kadını hem de bebeği mağdur ediyor. Yeni doğum yapmış kadının hijyenik bir ortamda değil de cezaevinde olması anne ve bebek açısından büyük riskler doğuruyor. Ayrıca yeni doğmuş bir bebeğin annesine olan ihtiyacı da göz ardı ediliyor. Bu uygulamalar nedeniyle sağlık haklarından mahrum bırakılan kadın ve bebeğin yaşamı da tehlikeye giriyor. Bu şekilde işleyen hukuk sistemi bebeği de anne ile birlikte cezalandırıyor.

Sağlık koşulları ne kadar korunabilir?

Buna benzer şekilde son zamanlarda birçok hamile kadın da günlerce gözaltında tutuldu ya da tutuklanarak cezaevine gönderildi. Hamilelik döneminde bir kadının gözaltına alınması ya da tutuklanması nedeniyle yaşatılan stresin hem kadına hem de bebeğe zarar verme ihtimali çok yüksek. Üstelik karakol ya da cezaevi ortamında hamile bir kadının sağlık koşulları ne kadar korunabilinir? Onca sorunun yoğunluğuna rağmen devlet, hijyensiz ve kötü koşullarda kadınları çocuklarıyla birlikte tutsak etmeye devam ediyor.

9 aylık hamile kadın Tarsus Cezaevinde

5 Ağustos’ta Mersin’in merkez Toroslar ilçesi Demirtaş Mahallesi’nde oturan 9 aylık hamile Remziye Baskak, gözaltına alındı. Hakkında 2 yıl 6 ay kesinleşmiş hapis cezası olduğu öğrenilen Remziye, tutuklanarak son dönemlerde uygulanan işkencelerle sık sık gündeme gelen Tarsus T Tipi Kapalı Cezaevi’ne götürüldü. Remziye’nin 15 Ağustos tarihinde infazı 6 ay geri ertelenmesiyle birlikte tahliye edilerek, çocuğuna kavuştu.

Türkiye’nin de imza attığı ilkelere aykırı

İzmir’de ise 3 Temmuz tarihinde yapılan ev baskınlarında 9 aylık hamile Zara Koç gözaltına alındı. 9 aylık hamile ve doğum sancısı olan kadına 15 gün boyunca gözaltı işkencesi çektirildi. İnsan Hakları Vakfı’nın her an doğum yapma riski bulunan Zara’nın gözaltı işlemlerinin bitmesi için yapmış olduğu başvuruda anne ve bebeğin yaşam ve sağlık hakkını ciddi bir şekilde tehdit eden uzun gözaltı koşullarının ve tutuklamaların Türkiye’nin de imza attığı Birleşmiş Milletler İşkence ve Diğer Zalimane, Gayriinsani veya Küçültücü Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme ilkelerine aykırı bir durum olduğunun altını çizmişti.

Zara 15 gün gözaltına hamile haliyle çektiği onca işkencenin ardından 17 Temmuz tarihinde serbest bırakıldı.

28 Mart tarihinde ise Yeniyön adlı internet sitesinde yer alan bir haberde, Ankara Emniyet Müdürlüğü’nde hamile bir kadının doktora götürülmemesi nedeniyle hücrede tek başına doğum yaptığı açığa çıkmıştı.

Tutsak edilen çocuk ve anne sayısında yüzde 31 artış

Cezaevlerinde Nisan ayında anneleriyle birlikte kalan çocuk sayısı 560 iken, son 90 günde 108 çocuğun daha anneleriyle beraber cezaevine girmesiyle bu sayı 668’e ulaştı.

Adalet Bakanlığı’nın verilerine göre, Nisan ayından bu yana, 0-6 yaş arası çocuk sayısında yüzde 20 oranında artış oldu. En yüksek artış da 0-12 ay aralığındaki çocuk sayısında oldu. Nisan ayında, cezaevinde kalan 0-12 ay arası çocuk sayısı 114 iken, Temmuz ayında bu sayı 149’a ulaştı. Yani henüz 1 yaşını doldurmadan hapishaneye giren çocuk sayısında yüzde 31 artış oldu.

Çocukların cezaevi koşullarında gelişimini tamamlaması ve sağlıklı bir şekilde büyümeleri ise imkansız. Geçtiğimiz günlerde Aksaray Cezaevi’nde annesiyle birlikte tutsak edilen 7 aylık bir bebeğin hijyenik olmayan koşullardan dolayı derisinin soyulduğu, Annesi Gülistan Diken Akbaba ile Maltepe Cezaevi’nde kalan bir yaşındaki Miraz bebeğin ise hastalandığı için tedavi altına alındığı öğrenilmişti.

Mersin’de annesi Betül Selçuk ile birlikte tutsak edilen 8 aylık Selim bebeğin ise gözünden ameliyat olması gerekiyor.

Tarsus T Tipi’ne sürgün edilen bebeklerin vücutlarında yaralar oluştu!