Esnek ve uzaktan çalışmayla kadınlar fiilen emekli olamayacak!

Habibe Eren

ANKARA – Uzaktan ve esnek çalışmanın en çok kadınları etkileyeceğini ve çocuk çalıştırmayı yaygınlaştıracağını söyleyen DİSK üyesi Nevin Kızılöz, “Esnek çalışma biçiminde çalışan kadın, herhangi bir işyerinin sürekli çalışanı olmayacak, işveren emeğine ihtiyaç duyduğu zaman, çalışanı işe çağıracak ve çalıştığı süre karşılığı ücret ödeyip, çalıştığı süre kadar sigortalı gösterecektir. Özellikle kadın için emeklilik fiilen ortadan kalkacaktır” dedi.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Mehmet Müezzinoğlu, yaptığı açıklamada uzaktan ve esnek çalışmaya ilişkin hazırladıkları yönetmeliği bir ay içerisine yayımlayacaklarını, Eylül-Ekim aylarında da bunu destekleyen yasal düzenlemeleri çıkaracaklarını duyurmuştu. Zaten istihdamda yer edinemeyen kadınlar, bu düzenlemeyle çalışma hayatından itilmeye ve sömürülmeye devam edecek.
Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Emekli-Sen Genel Sekreteri ve DİSK Ankara Kadın Komisyonu Sorumlusu Nevin Kızılöz da yasal düzenlemeye ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Uzaktan ve esnek çalışma biçimlerinin, 1980’li yıllardan itibaren dünyayla paralel olarak Türkiye’de de uygulamaya konduğunu belirten Nevin, bu düzenlemenin yeni liberal anlayışın; genelde emeği, özelde ise kadın emeğini değersizleştirme amacına hizmet ettiğini vurguladı.

‘AKP’nin kadını eve hapsetme politikası’

Uzaktan ve esnek çalışmayı “Özü itibariyle, tepki çekeceği düşünülen evden çalışmanın adının, bilinçli olarak değişik söylenmesidir” şeklinde açıklayan Nevin, bu çalışma biçiminin sermayenin emek üzerinde ki sömürüsünü artıracağını ve daha fazla kar elde etmesine hizmet edeceğini söyledi. Bu düzenlemenin aynı zamanda AKP iktidarının daha fazla çocuk yapılması ve ‘kutsal aile’ kurumunda kadının yerinin evi olduğu politikasına hizmet etmesini de pekiştireceğini ifade eden Nevin, şunları kaydetti:

‘Kadın emeği görünmeyecek, işsizlik düşmüş gibi gösterilecek’

“İlk bakışta kadının, ev işlerine ve çocuk bakımına zaman ayırabileceği ve aynı zamanda uzaktan (evden) veya esnek (kısmi zaman) çalışmasından dolayı, aile bütçesine katkıda bulunma olanağına sahip olacağı görüntüsüyle, kadını veya aileyi koruyormuş gibi gözükse de, işin aslı hiç de böyle değildir. Bu çalışma biçimleri işverenleri, yemek, yol gibi bazı harcamalar ile kadın çalışanlarının çocuklarının bakımı için kreş açma zorunluluğunda kurtaracaktır.

Bu çalışma biçimleri ile işverenlerin kendisine iş vermelerini bekleyecek olan kadın, iş başvurusunda bulunma ihtiyacı duymayacağı için, işsiz olarak görünmeyecek, eğitimi ve sahip mesleği icra etmek için iş başvurusun da bulunsa bile öncelikli emek olarak değerlendirilmeyecektir. Bütün bunlar sonucu kadın emeği görünmeyen emek olacaktır. Görünmeyen emek sayesinde, işsizlik düşmüş gösterilecektir.

‘Kadın eve mahkum edilecek, emekli olamayacak’

AKP iktidarının daha önce de benzer uygulamaları çıkarttığını hatırlatan Nevin, bu çalışma biçimleriyle, kadının aktif toplum hayatının dışına itileceğini ve eve mahkum edileceğini kaydetti. Parça başı veya çalıştığı saat kadar ücret alacak olan kadının,  sigortalı olamayacağını belirten Nevin,  Dolayısıyla herhangi bir işverene bağlı çalışan olma şansından mahrum olacaktır. Esnek çalışma biçiminde ise çalışan herhangi bir işyerinin sürekli çalışanı olmayacak, işveren emeğine ihtiyaç duyduğu zaman, çalışanı işe çağıracak ve çalıştığı süre karşılığı ücret ödeyip, çalıştığı süre kadar sigortalı gösterecektir. Bu durumda, prim gün sayısını tamamlama şansı kalmayan işçi, emekli olma imkânından mahrum olacaktır” diye belirtti.

Nevin, “Bir başka deyişle, özellikle kadın için, emeklilik fiilen ortadan kalkacaktır. Özünde iş hayatından koptuğu için çalışan olmayan, aynı işverene iş yapan birçok insan, haklarını savunmak üzere, Anayasal bir hak olan örgütlenme ve sendikaya üye olma hakkından mahrum olacaktır” şeklinde konuştu.

Kadınlar birçok haktan mahrum bırakılacak  Düşük ücretle iş yapmak zorunda kalmanın yanı sıra çalışanların, yemek, yol, giyim yardımı, yıllık izin ile ihbar ve tazminatından da mahrum olacağını söyleyen Nevin, örgütlenme şansı kalmayan kadın emekçilerin, pazarlık yapamayacakları için, özellikle parça başı ücretlerin tek taraflı olarak işveren tarafından belirleneceğine dikkat çekti. Bu yöntemle tek taraflı ücreti belirleyecek olan iş sahibinin, düşük ücretle, daha çok iş yaptırma olanağına sahip olacağını dile getiren Nevin, şöyle konuştu:

“Evde parça başı ücret karşılığı iş yapmak zorunda kalacak olan kadın emekçi, aile bütçesine katkısını artırmak ve daha fazla gelir elde etmek üzere, gün içinde daha çok iş yapmak zorunda kalacaktır. Yani kadın, ev işleri, çocuk ve yaşlı bakımına harcadığı zamanı, telafi etmek ve daha çok iş yapmak için, çalışma gününü uzatacak ve sosyal aktivitelere zaman bulamayacaktır.”

‘Emek gasp edilecek, çocuk işçilik yaygınlaşacak’

Bu düzenleme ile başta tekstil olmak üzere imalat sanayinde kimi işlerin parçalanarak evlere taşınmasının yolunun açılacağını ve bu yöntemle kadın emeğinin ucuz bir fiyata gasp edileceğini söyleyen Nevin, “Çalışma saatleri uzayacak, hane halkının emeğinin ücretsiz kullanımı söz konusu olacak, çocuk işçiliği daha da yaygınlaşacak” dedi.

‘Sermayenin politikalarına hizmet edecek’

Düzenlemenin daha çok; el emeğine dayanan, makine, takım, teçhizat gerektirmeyen, imalat yapılabilecek işler ile küçük parça montajı ile üretim yapılan işkollarında yoğun olarak uygulanacağını söyleyen Nevin, şöyle devam etti:

“Bunlar başta, evde yapılan tekstil işi ile elektrik, elektronik gibi küçük parça montaja dayanan işlerin, evde yapılmasına hizmet edecektir. Bu çalışma biçimleri ile işverenler, birçok çalışanın işyerlerin de bir arada çalıştırma yükünden kurtulacakları gibi ve çalışanların bir arada olmadıkları ve birbirlerini bilmedikleri, bir araya gelip, kendi sorunlarını ve bu sorunların çözüm yollarını tartışma olanağı bulamadıkları, Anayasa ve yasalarla kendilerine tanınmış birçok haktan yoksun oldukları, bir çalışma biçimleri olarak, sermayenin azgın sömürü politikasının hayata geçmesine hizmet edecektir.”

‘Kadın ek gelir sağlamaya çalışacak ve emeği ucuz olacak’

Nevin, bu çalışma biçimlerinin  kadının evde çalışmasını sağlayarak, ev işleri ile çocuk ve yaşlı bakımı gibi işleri yapmasına olanak sağlayıp, aile kurumunu güçlendiriyor gibi gözüktüğünü belirterek, durumun öyle olmadığını ifade etti. Kadın emeğinin değersizleştirileceğini ve kadınların daha çok çalışmaya itileceğini vurgulayan Nevin, şöyle devam etti:

“Diğer sosyal aktivitelerden kopardığı için erkekle aynı ortamda bulunması olanağını elinden alan, böylece parçalanmış aile yapısına yol açan tehlikeli çalışma biçimleridir. Zira bu çalışma biçimiyle kadın; bir yandan, ev işlerini yaparken, diğer yandan ise aile bütçesine destek olmak için, uzun saatler, parça başı işi yapmaya çalışacaktır.

Kadının yetişemediği veya geçim sıkıntısından dolayı daha çok üretim yapma ihtiyacının ortaya çıktığı durumlarda ise diğer aile bireyleri, varsa yaşlı insanlar, çocuklar, hatta gündüz başka işlerde çalışan erkekler kadına yardım etmeye ve el birliğiyle daha çok iş yapılarak, ek gelir sağlamaya çalışacaklardır. Böylece sadece kadının değil, bütün aile bireylerinin görünmez ve ucuz emeği sayesinde, iş sahipleri daha fazla artı değere konacaklardır.”

‘Mücadele etmekten başka bir yol yok’

Nevin, DİSK olarak, bu çalışma biçimlerinin uygulanmaması için önemli mücadeleler verdiklerini kaydederek, “Zira bu çalışma biçimleri öncelikle çocuklarımızı vuracak ve kız çocuklarının eve hapsolmalarına yol açacağı gibi, Anayasasında sosyal devlet olduğu yazılı olan devleti, sosyal devlet olma özelliklerinden koparan ve işverenleri bazı harcamalardan kurtararak, ucuz emekle daha çok iş yapılması olanağına sahip olmalarına hizmet edecektir” diye konuştu.

Nevin, “Bu nedenle bu ülke de emeğin mücadelesini verdiğini söyleyen her sendikanın bu çalışma biçimlerine karşı aktif mücadele etmesinden başka bir yol yoktur” ifadelerini kullandı.