‘Cinsel istismarın görüntülenmesiyle çocuğun yüksek yararı göz ardı edildi’

 

ANKARA – İhmal ve istismara uğrayan çocuklarla çalışan sosyal hizmet uzmanı Dr. Figen Paslı, önceki gün bir cinsel istismara dair görüntülerin yayılması hakkında, “Bu olayın görüntülenmesi çocuğun yüksek yararının göz ardı edilmesine, korunma hakkının ihlal edilmesine neden olmuştur. Yaşananların teşhir edilmesiyle çocuğun ikincil istismarı/sömürüsü söz konusudur. Çocuk adeta yok sayılmış, nesneleştirilmiştir” dedi.

Önceki gün, Oğuz Bulut isimli erkeğin bir çocuğu cinsel istismara maruz bırakmasının ardından tartaklandığına dair görüntülerin yayılması hakkında değerlendirmede bulunan sosyal hizmet uzmanı Dr. Figen Paslı, videonun çekilme ve yaygınlaştırılma sürecindeki ihlalleri ve bütün bu süreçte aslında neler yapılması gerektiğini anlattı.

Kaos GL’den Yıldız Tar’ın haberine göre, Gazi Üniversitesi Çocuk Koruma Merkezi’nde ihmal ve istismara uğrayan çocuklarla çalışan Dr. Figen Paslı, “Yaşananların teşhir edilmesiyle çocuğun ikincil istismarı/sömürüsü söz konusudur. Çocuk adeta yok sayılmış, nesneleştirilmiştir. Hukuk, sağlık ve sosyal hizmet sistemleri devreye girmek zorundadır” dedi.

Çocuk nesneleştirildi, ikincil istismara neden olundu

Figen, cinsel istismara dair videonun yaygınlaşması ve sonrasındaki tarışma sürecinde, çocuğun tüm haklarını koruyan “çocuğun üstün yararı” ilkesinin yok sayıldığını belirterek, şunları kaydetti:

“Bahsedilen olayda, çocuğun kimliği açıkça belli olmasa bile yaşananların teşhir edilmesiyle çocuğun ikincil istismarı/sömürüsü söz konusudur; duygu ve düşüncesi, istekleri yani iradesi hiçe sayılmıştır. Kendisini ilgilendiren bu durumun görüntülenmesiyle ilgili büyük olasılıkla görüşlerinin ne olduğu, duyguları ve düşünceleri hesaba katılmamış, çocuk adeta yok sayılmış, nesneleştirilmiştir. Aynı zamanda cinsel istismardan / sömürüden korunma hakkı ihlal edilmiştir. Dolayısıyla çocuğun üstün yararının düşünülmesi gibi bir durum kesinlikle söz konusu değildir.”

‘Çocuğun çevre ve toplumdan dışlanmasına yol açabilir’

Figen, “Bu videonun çekilmesi ve yayınlanması o çocuğu nasıl etkilemiş olabilir?” sorusuna ise şu şekilde yanıt verdi: “Bu videonun çekilmesi ve yayınlanması ergenlik döneminin risklerini yaşayan çocukta kimlik karmaşasına ek olarak suçluluk, utanma yaratabilir. İstismara açık hale gelerek, tekrar istismara uğrama riski altında olabilir ve korku duyabilir. Çevre ve toplumdan dışlanma, damgalanma yaşayabilir. Elbette güven duygusunda zedelenme ve değersizlik yaşayabilir.”

‘Bu olayın görüntülenmesi korunma hakkının ihlali’

Çocuğun yüksek yararını ve haklarını düşünerek nasıl hareket edilmesi gerektiğini de anlatan Figen, “Söz konusu duruma tanık olunması, çocuğa karşı işlenen bir suça tanık olunması demektir. Suçun bildirilmesi, şikayetçi olunması için görüntülü kanıta gerek yoktur. Bu olayın görüntülenmesi çocuğun yüksek yararının göz ardı edilmesine, korunma hakkının ihlal edilmesine neden olmuştur. Burada çocuğa yönelik cinsel istismara ilişkin suç duyurusunda bulunulup, çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesi gerekirdi” diye konuştu.

Figen, “Sistemin, kurumların işlevselliğinin tartışılır olması bildirim yapılmasına engel değildir. Ortada bir suç vardır ve hukuk, sağlık ve sosyal hizmet sistemleri devreye girmek zorundadır. Çocuğun korunması için gereken önlemlerin alınması zorunluluğu vardır” diye belirtti.

‘Sömürüden korunması ve güvenliği için önlem alınmalı’

Figen, şu aşamada yapılması gerekenleri de şöyle sıraladı: “Öncelikle çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesi gerekiyor. Güvenliğinin sağlanması, yeni bir sömürüden / istismardan korunması için gerekli önlemlerin alınması, ruh sağlığının değerlendirilmesi, psikiyatrik tedavi ve psikolojik desteğin sağlanması gereklidir. Bunlarla eş zamanlı olarak sosyal çevrenin desteği çok önemli ve gereklidir.”

‘Çocuğun üstün yararı’ ilkesi nedir?

Anadolu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Sosyal Hizmet Anabilim Dalında ders veren, Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği Yönetim Kurulu üyesi Dr. Figen Paslı, çocuğun üstün yararı ilkesini şöyle açıkladı:

“Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’de tanımlanan “çocuğun üstün yararı” çocuğu ilgilendiren bütün süreçlerde ve konularda dikkate alınması gereken bir ilke/kavramdır. Bu ilkeye göre çocuğun tüm haklarının korunması gerekir. Çocuğun üstün yararı, çocuklar için insanlık onurunu zedelemeyecek uygulamalar geliştirilmesi, çocuğun bu tür davranışlara maruz kalmaması, bulunduğu/yaşadığı tüm ortamlarda şiddete /istismara uğramaması, korunması; temel fiziksel, ruhsal, sosyal, gelişimsel ihtiyaçlarının karşılanması, kendilerini ilgilendiren tüm kararlarda görüşlerini ifade etmesi demektir. Kavram, aynı zamanda çocuk için en iyisinin ne olduğunu belirlemede dikkate alınan bir ölçüttür. Çocuğun üstün yararının unsurlarından bir tanesi de çocuğun iradesi; yani duygu, düşünce ve istekleridir.”

Ne olmuştu?

Önceki gün, Sivas eski Ülkü Ocakları Başkanı Oğuz Bulut isimli erkeğin bir çocuğu cinsel istismara maruz bırakmasının ardından tartaklandığına dair görüntüler, aile tarafından teşhir edilerek kamuoyuyla paylaşılmıştı. Birçok haber sitesinde video kullanılmasa da erkeğin suçüstü tartaklandığı anın fotoğrafı paylaşılarak, aslında çocuğun maruz bırakıldığı cinsel istismar anı gösterilmişti. Video, çok yerde yayılmış ve çocuğun mahremiyeti ile güvenliği ihlal edilmişti.