Emeğin kadın hali: Ayakkabıcılar çarşısının tek kadın ustası

ADANA – 1 Mayıs’ta bir kadının emek ve cinsiyetçi işbölümüne karşı emeğiyle var olma hikayesi 16 yıldır ayakkabı ustası Müjde Ünsal. Cinsiyetçi işbölümü nedeniyle kadınlara neredeyse kapatılan Adana’daki ayakkabı atölyelerinde çalışan tek kadın Müjde “Emeğin kadını erkeği olmaz” diyor ve asıl sorunun güvencesiz çalışma ve ev ve işyeri arasında çifte mesai olduğunu söylüyor.

Emekçilerin birlik ve mücadele günü 1 Mayıs İşçi Bayramı’nda cinsiyetçi işbölümü nedeniyle erkeklerin ağırlıkta olduğu bazı alanlar hala kadınlara kapalı. Adana’nın Seyhan ilçesinde Büyük Saat civarında bir çok ayakkabı atölyesi bulunuyor. Ayakkabıcılar çarşısı olarak bilinen yerde; onlarca işçi emeği ile ayakkabılara şekil verirken, dikkatimizi çeken tüm atölyelerde çalışanların erkeklerden oluşması.

‘Emeğin kadını erkeği olmaz’

Atölyeleri dolaşırken bir atölyede çalışan tek kadın işçiye rastlıyoruz. 32 yaşındaki Müjde Ünsal, ‘erkek alanı’ olarak görülen ve kadınların girmeye dahi cesaret edemediği yerde ayakkabı atölyesinde çalışıyor. Cinsiyetçi işbölümü algısını toplumda yıkmayı hedefleyen 16 yıllık ayakkabı ustası Müjde’yi dinliyoruz. “Emeğin kadını erkeği olmaz, bu ayrımları yıkmak için zor olanı seçtim” diyen Müjde hemcinslerine şöyle sesleniyor: “Yerleşik tüm algıları yıkmanın zamanı geldi. Her alanda çalışmalı ve emeğimize sahip çıkmalıyız.”

‘Alışmak zor oldu’

“Sistemin bana biçtiği kalıplara niye gireyim ki?” diye soran Müjde, başlangıçta çok zorlandığını ancak zamanla cinsiyetçi algıları kırdığını anlatıyor. Müjde, “İlk başladığım günlerde çok tereddütlü ve çekindim ama zamanla bunu aştım. Çevredekilerde önce güvensiz ve önyargılı yaklaştı onlarda alışmak zorunda kaldı. 16 yıldır bu işteyim. İşimi hakkıyla yaptığıma inanıyorum” diyor.

‘Güvencesiz çalışma’

Müjde’nin asıl sorunu ise kadın olarak cinsiyetçi ayrımcılığın olduğu yerde çalışmak değil, güvencesiz ve kötü koşullarda çalışmak. Müjde, “İşimi severek yapıyorum ama koşulları kötü. Haftada 6 gün çalışıyorum, sigorta yok, bizim asıl sorunumuz kadın ya da erkek emeğin sömürülmesi ve emekçilerin hakkının yenilmesidir” diye belirtiyor.

‘Ev iş arası çifte mesai’

Bir kadın olarak işte ve evde çifte emek sömürüsünden bahseden Müjde, “İşten çıktığımda eve gidiyorum ayrı bir mesai başlıyor. Çocuk bakımı, yemek yapmak bu işlere de bakmak zorundayım. Oysa erkeklerin işi buradan çıktıktan sonra bitiyor. Sistem bize birde evde iş yüklemiş. Ama ne olursa olsun çalışmaktan işimi yapmaktan ve kendi ekmeğimi kazanmaktan asla vazgeçmem” diye anlatıyor.