“بۆ پێشتر نەهاتن”

نەجیبە قەرەداغی

ئەو فاکتەرانەی سیستەم لەسەر پێ رادەگرێ کە زوڵم، ئەشكەنجە، گوشار و کۆمەڵکوژی بە ڕێبازی جیاوازی جەستەیی و مەعنەوی لەسەر کۆمەڵگە بەرێوەبەرێت. زۆرن، نا وشیاری و ناڕێکخراوەیی  کۆمەڵگە هۆکاری سەرەکین، بەلام ستونی سەرەکی لەسەر پێ مانەوەی سیستەمە دکتاتۆر و تۆتالیتار و نادیموکراتیەکان نا وشیاری و ناڕێکخراوەیی ژنە.

ئەو سیستەمانە بە پارچەکردنی کۆمەڵگە و بە قوڵکردنەوەی چەمکی دەسەڵاتداری پیاوسالاری و بێچارەیی ژن و ملکچەکردنی، لە مێژوودا کارەساتی گەورە، شەڕ و توند وتیژی بێسنور و کۆمەڵکوژی لێکەوتۆتەوە و دەکەوێتەوە، سەرۆک ئۆجالان ئەو نەخۆشیانەی لە دەرهاویشتەی پیاوسالارێتی و نەریتی و بێچارەیی ژنە دەستنیشان کرد کە بە گشتی دەرهاویشتەی شارستانی دەسەڵاتداری، دەوڵەت و ، پلەدارین، زێدەڕۆیی نیە ئەگەر بلێم بۆ ئەوەشە شارستانی بێ پەروا لە ئاست ئۆجالان هاربوو و  ١٨ ساڵە لە دورگەیەکی ئیمرالی دا هەوڵی بێ دەنگ کردنی دەدات.

ئەو کەسانەی ئەو راستیە نازانن، یان نکوڵی لێدەکەن یان پرسەکان تەنیا بۆ چەمک و ناکۆکی نەتەوەیی دەبەستنەوە، لەو ڕوانگەیان دا کەم دێنن و تەنگ لەو راستیە دەڕوانن، پیاوسالاری و سیستەمە پێنج هەزار ساڵیەکەی هەروا بە خۆڕسکی دەست لە تەختی دەسەڵاتداری بەرنادەن و توند و تیژی و داگیرکاری بەرنادەن ئەگەر کۆمەڵگە و ژن خۆی رێکخستن نەکات و نەبێتە خاوەن مۆدێلی خۆبەرێوەبەری و خۆرێکخستن و خۆپاراستنی خۆی، لە جەوهەری ئەو مۆدێلی خۆبەرێوەبەریەش دا ڕێکخراوەبونی ژن مەرجە لە هەموو بوارێک ، لە هەر دەڤەرێک و لە هەر ساتێکدا، تەنانەت مەرجێکی دەستلێبەرنەدراوە، ئۆجالان بناغەی ئەمەی داڕشت و وتی “تەنیا متمانەتان بە خۆتان بێت”.

بەڵام هەر کە ژنان سەریان بەرز دەکەنەوە و خۆیان رێکخستن دەکەن سیستەمی دەسەلاتداری پیاوسالاری و دەوڵەت لە بەرامبەر سەرۆک  ئۆجالان هارتر دەبێت و بە گۆشەگیری قورس دەیەوێ مل بە کۆمەلگە و ژنان کەچ بکات، سیستەم شانسی لەسەر پێمانەوەی نەماوە و هەر رۆژ بەردێک لە دیواری زوڵم دەردەهێنرێت ، رێکخستبوونی ژنان و کۆمەڵگە بە واتای رۆژ بە رۆژ هەرسی سیستەمەکان دێت ،لەوانەیە گوزارە لە جێی خۆی دا کە ژنانی وشیار و رێکخستنکراو هەر رۆژێک وەک کرم ئەو قەڵای زوڵمەی دەوڵەت و دەسەڵاتداری و پیاوسالاری لە ناوخۆدا دادەخورێنن و هەنگاوی خۆسەری زیاتر دەنێن لە لێگەڕینی حەقیقەت دا.

ئەو حەقیقەتەی ژنان و گەلانی بن دەست دەگەیەنێتە یەک، لەو دیمەنانەی ڕۆژانە لە ڕەقا و گوندەکانی دەوروبەری رۆژئاڤا دەیبینین، ژنان پێشەنگ و فەرماندارن لە ئۆپەراسیۆنەکانی ڕەقا و راماڵێنی داعش و ئەو زهنیەتە پیاوسالارییەی کە لە داعش دا گەیشتە لوتکە، ژنان بە زەبرلێدان لەو زهنیەتە و هێزەکانی پشتیوانیان  بەردێکی تر دەخەنە سەر بناغەی ئەو مۆدێلە خۆسەریە دیموکراتیەی کە بونیادی دەنێن و سوریایەکی جیاواز لە هەموو سەردەمەکانی رابردوو پێشکەش بە گەلان دەکەن.

لە باکوری کوردستان و تورکیا ژنان پێشەنگی هەڵمەتی ” نا ” دەکەن لەو دەستورە نادیموکراتی و فاشیزستەی کە لە مانگی نیسان دا ریفراندۆمی لەسەر دەکرێت و بە ” نا “کانیان زەبرێک لە هاوپەیمانی فاشیزمی ئاکەپە- مەهەپە دەدەن.

 ژنان لە شەنگال لە نێو ڕیزەکانی یەکینەکانی ژنانی شەنگال دا یەژەشە و لە نێو پارتی ئیزیدیانی دیموکراتیک بە کۆمین، پارتیبوون و سوپابوون دا خۆیان لە هەموو سەردەمەکانی رابردوو جیاوازتر رێکخستن دەکەن و بونیاد دەنێن و کۆتایی بە سەردەمی فەرمانەکانی قڕکردن دێنن، دەبنە مۆدێل بۆ هەموو باشوری کوردستان و هیوایەک بۆ یەکگرتنێکی نەتەوەیی دیموکراتی نێوان کورد و هەم گەلانی دیکە.

 ژنان لە رۆژهەلاتی کوردستان بە خۆرێکخستن و قاڵبونەوە لە بواری سەربازی، سیاسی، رێکخستنی و جەماوەری و زۆر بواری دیکە خۆیان دەگەیەننە کۆمەڵگە، هیچ دوور نیە ئەو هیوایەی کە لە نێو ژنانی رۆژهەلاتی کوردستان دا هەیە لەگەل ژنانی دیکەی ئێران دا لەوەی رۆژئاڤا گەشتتر و گەورەتر ببێت و بۆ یەکەم جار ژنان دەبنە پێشەنگی گۆڕانکاری ریشەیی لە دژی زهنیەتی پیاوسالاری چ لە بەرامبەر زهنیەتی دەولەت و چ لە نێو کۆمەڵگەدا.

ژنان بە ئازادی خۆیان و کۆمەڵگە قەڵای زوڵمی گوانتانامۆی رۆژهەلاتی ناوینە لە ئیمرالی هەلدەوەشێنن ئەمە تەنیا دروشم نیە بەڵکو حەقیقەتێکە لە رۆژ رووناکتر، چونکە بە ئازادی کۆمەڵگە و ژنان لەو هەرێمەدا، ئازادی ئۆجالان مسۆگەر دەبیت.

ژنانی کورد لە هەرچواربەشی کوردستان و دەرەوەی وڵات نایانەوێ تەنیا ئیتر لە دوورەوە کاریگەریان لەسەر ژنانی رۆژهەڵاتی ناوین و جیهان هەبێ، دەیانەوێ دەروازیەک ببینن و بگەنە یەک، نەک تەنیا بۆ سیمینارێک، یان پانێلێک یان کۆنفرانسێک بەڵکو مەیدان و سیستەمێکی هاوبەش بونیاد بنێن.

ئەو قسەیەی ژنێکی فارس لە پانێلێکی سەر زانستی ژنناسی – ژنۆلۆژی بەئامادەبوونی ژنانی کورد،فارس و ئەفغانی لە فرانکفۆرت هەرگیز لە یادم ناچێت کاتێ دەستی توند گرتم و پێی وتم ” ئێوە لە کوێ بوون، بۆچی پێشتر نەهاتن؟ ئەگەر ئێمە پێشتر بەو فەلسفە و زانستە ئاشنا بوینایە ئێستا لە دۆخێکی تر و جێیەکی تر دەبووین، رۆژئاڤا بۆ  ئێمە نمونەیە”.

ئەو ژنانە وەک ئەوەی کە شتێکی زۆر نوێیان دۆزیبێتەوە لە نێو جۆش و خرۆشێکی هیوابەخش دا بوون ، جۆش لە چاو و روویان دەباری وەک خاکێکی تینو و دابڕاو لە سەرچاوە باوەشیان دەگرتەوە بۆ هەموو وشەیەک و رستەیەک لەسەر ئەو زانستە، بەرهەمە هزریەکانی ئەم دانیشتن و قاڵبونەوانە و کاریگەریە رۆحیەکانیەیە کە لە نەخۆشیەکانی سیستەم دەمانپارێزێ و هانی خۆرێکخستن، خۆبون و خۆبونیادنانمان دەدات.

 بەڵام پرسیارەکانی ئەو ژنانە و گفتوگۆ لەگەڵیان دا منی خستە نێو هەستی سەرسوڕمان و هەندێکیش هەستی کەموکوڕی ، بارێکە کە هەر رۆژ گرانتر دەبێت، هەڵگرتنی ئەو بارە و خۆرێکخستن کردنی ژنان واتە خۆرێکخستنی کۆمەڵگە، واتە هەنگاوێکی تر بۆ ئازادی کۆمەڵگە و ژن و تەنانەت پیاویش ، وەهاش دەکرێت باس لە ئازادی ئۆجالان بکرێت.

 بیرم ناچێتەوە کە سەرۆک ئۆجالان لە دیداری دا لەگەڵ شاندی ئیمرالی بەر لەوەی ئەرۆدغان مێزی دانوسانی ئیمرالی لە ٢٠١٥دا سەروژێر بکات ڕوو لە پەرلەمانتاری هەدەپە پەروین بوڵدان و ئەندامی بزوتنەوەی ژنان جەیلان باغرییانک ” وتی هەڵمەتی ئازادی بۆ من وەگەڕمەخەن، باشترە کە هەڵمەتێکی ئازادی بۆ خۆتان بکەن” ئەو ڕستەیە بەرپرسیارێتی ژنانی زیاتر قورستتر کرد و پێی وتن کە دوو ئازادی کۆمەڵگە و سەرۆک ئۆجالان لە هەموو کاتێک زیاتر بەناو یەک دا چووە.

 یەک لە چالاکڤانانی ئەنتەرناسیۆناڵی خەڵکی کەتەلان کە لە رێپێوانی درێژی بەرەو ستراسبۆرگ بەشدارە دەلێ” ئازادی ئۆجالان ئازادی رۆژهەڵاتی ناوین ، ئازاد گەلانی ئیمەشە”.

ئەو ژنانەی بە فەلسەفەی ژیانی نوێ و ژنۆلۆژی ئاشنا دەبن، بە گوڕ خۆیان هەلدەدەنە نێو شۆرشی ژنان، وەک کیمی تایلەری ئینگلیز بۆ نوسینەوەی شۆرش چووە رۆژئاڤا بەلام ناتوانێت کە تەنیا بە نوسینەوەی ئەو هەموو جۆشەی شۆرشەوە بوەستێت بەڵکو دەیەوێت خۆشی لە بونیادنانی سیستەمێکی دیموکراتی لەسەر بنەمای یەکسانی و ئازادی ژێندەری بەشداری بکات، هەرچەندە ئاسان نەبێت بەڵام هەنگاوەکانی یەکەمی  ئەو ناسینە وزەیان دەخرۆشێنێت، بۆ ئەوەش دەستەواژەی ” ئێوە بۆ پێشتر نەهاتن؟” ی ئەو ژنە فارسە رەخنەیەکە بۆ هەموومان بۆ ئەوانەی باوەڕیان بەو فەلسەفەیە.

شتێکی گرنگ کە لەم قۆناغەدا و لە ١٨ ساڵی دیلگرتنی جەستەیی رێبەر ئۆجالان دا بکرێت، بەرزکردنەوەی بێ دوودڵیانەی دەنگی “نا “یە لە بەرامبەر داگیرکاری و فاشیزمێکی کە لە کوردستان بەشێوازی جیاواز بەرێوەدەبرێت، لە ماڵ، لەجێی کار، لە شەقام و لە سەرتاپای سیستەم دا، دابڕان لەو سیستەمە خۆبونیادنان باسترین وەلامە، سەرەتا بە ” نا ” بۆ هاوپەیمانی فاشیزمی ئاکەپە-مەهەپە لە تورکیا و باکوری کوردستان، ڕێکخستنکردنی هەر”نا”یەک لە بەرەیەکی دیموکراتی دا زەبرێک لە بەرەی داگیرکاری و فاشیزم و هاوکارەکانی دەدات، هەر”نا”یەک بەردێک لە قەڵای زوڵمی ئیمرالی دەردێنێ و هەڵیدەوەشێنێت و وەک ئەو ژنە فارسە کە دەلێ” بێ ئەوەی درەنگ نەکەوین ، دەبێ دەست و مەچەکی لێهەڵماڵین”.

سەرچاوە: بیرکردنەوە